మనం రోజుకు ఎన్నిసార్లు ఫోన్ చెక్ చేస్తున్నాం? ఉదయం కళ్లు తెరిచినప్పటి నుండి రాత్రి పడుకునే వరకు ప్రతి ఐదు నిమిషాలకోసారి ఫోన్ స్క్రీన్ వైపు చూడటం చాలా మందికి అలవాటుగా మారిపోయింది. దీనిని వైద్య పరిభాషలో నోమోఫోబియా (Nomophobia – మొబైల్ ఫోన్ అందుబాటులో లేకపోతే వచ్చే భయం) అని కూడా అంటారు. ఈ స్మార్ట్ఫోన్ వ్యసనం వల్ల మన శరీరంలో కనిపించే ప్రధాన హెచ్చరిక సంకేతాలు, దుష్ప్రభావాలు ఇవే:
టెక్స్ట్ నెక్, వెన్నునొప్పి (Text Neck & Back Pain) : మనం ఫోన్ చూసేటప్పుడు తరచూ తల వంచి కూర్చుంటాం. ఇలా ఎక్కువసేపు తల వంచడం వల్ల మన మెడపై దాదాపు 27 కిలోల అదనపు బరువు పడుతుంది. దీనివల్ల మెడ నరాలు నొక్కుకుపోయి తీవ్రమైన మెడనొప్పి, భుజాల నొప్పి, వెన్నుపాము సమస్యలు (Spondylitis) వస్తాయి.
నిద్రలేమి (Insomnia / Sleep Disorders): రాత్రి పడుకునే ముందు చీకట్లో ఫోన్ వాడటం వల్ల మన మెదడులో మెలటోనిన్ (Melatonin) అనే నిద్రను కలిగించే హార్మోన్ ఉత్పత్తి తగ్గిపోతుంది. దీనివల్ల సమయానికి నిద్ర రాదు, నిద్రలేమి సమస్య పెరుగుతుంది. సరిగ్గా నిద్ర లేకపోవడం వల్ల మరుసటి రోజు రోజంతా అలసటగా ఉంటుంది.
మానసిక ఒత్తిడి, యాంగ్జైటీ (Stress & Anxiety): ఫోన్కు ఎక్కడైనా సిగ్నల్ పోయినా, బ్యాటరీ అయిపోయినా లేదా కాసేపు ఫోన్ పక్కన పెట్టినా కొందరిలో హృదయ స్పందన పెరగడం, కంగారు రావడం జరుగుతుంది. దీనినే ఫాంటమ్ వైబ్రేషన్ సిండ్రోమ్ (ఫోన్ మోగకపోయినా వైబ్రేట్ అయినట్లు అనిపించడం) అంటారు. ఇది మానసిక ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తుంది.
కంటి సమస్యలు (Digital Eye Strain): మొబైల్ స్క్రీన్ నుండి వెలువడే హానికరమైన బ్లూ లైట్ (Blue Light) కళ్లపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతుంది. గంటల తరబడి ఫోన్ చూడటం వల్ల కళ్లు పొడిబారడం (Dry Eyes), కంటి చూపు మసకబారడం, కళ్లు ఎర్రబడటం, తీవ్రమైన తలనొప్పి వస్తాయి.
బ్రైన్ పీడన, ఏకాగ్రత లోపించడం: సోషల్ మీడియా నోటిఫికేషన్లు పదే పదే చెక్ చేయడం వల్ల మెదడులో డోపమైన్ (Dopamine) అనే రసాయనం విడుదలవుతుంది. ఇది తాత్కాలిక సంతోషాన్ని ఇస్తుంది. కానీ, క్రమంగా మీ ఏకాగ్రతను పూర్తిగా దెబ్బతీస్తుంది. ఏ పనిపైనా దృష్టి పెట్టలేరు.
నివారణోపాయాలు: రాత్రి పడుకోవడానికి కనీసం ఒక గంట ముందే ఫోన్ను పక్కన పెట్టేయండి. అవసరం లేని యాప్స్ యొక్క నోటిఫికేషన్లను ఆఫ్ (Turn Off) చేయండి. రోజులో కొంత సమయాన్ని 'డిజిటల్ డిటాక్స్' (Digital Detox – ఫోన్ అస్సలు ముట్టుకోకుండా ఉండటం) కోసం కేటాయించండి.