అంకెల్లో మాయం అవుతున్న నిరుద్యోగులు.. నిరుద్యోగిత రేటు అంకెల వెనుక అసలు నిజాలివే..

ఒక పాతికేళ్ల యువకుడు రెండేళ్లుగా ఎన్ని ఉద్యోగాలకు దరఖాస్తు చేసినా తిరస్కరణే ఎదురవడంతో విసిగిపోయి, గతేడాది నుంచి ఉద్యోగాల కోసం వెతకడమే మానేశాడు. ఈరోజు అతడిని “నువ్వు నిరుద్యోగివా?” అని అడిగితే.. ప్రభుత్వ అధికారిక లెక్కల ప్రకారం అతడు ‘నిరుద్యోగి’ కాడు!

ఇది వినడానికి విచిత్రంగా అనిపించినప్పటికీ, భారతదేశంతో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిరుద్యోగాన్ని కొలిచే ప్రామాణిక పద్ధతి ఇదే. అసలు ఈ లెక్కలు ఎలా వేస్తారు? అధికారిక శాతాల వెనుక దాగి ఉన్న అసలు నిరుద్యోగుల సంఖ్య ఎంత? అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ILO), ప్రపంచ బ్యాంక్ గణాంకాల ఆధారంగా ప్రత్యేక విశ్లేషణ:

అంకెల్లో ‘మాయం’ అవుతున్న నిరుద్యోగులు:

అధికారిక నిరుద్యోగిత రేటు (Unemployment Rate) అనేది కేవలం ‘శ్రామిక శక్తి’ (Labour Force) లో ఉన్నవారిని మాత్రమే లెక్కిస్తుంది. అంటే, ఉద్యోగం చేస్తున్నవారు లేదా ఉద్యోగం కోసం చురుగ్గా వెతుకుతున్నవారు మాత్రమే ఇందులోకి వస్తారు.

ఏదైనా కారణం చేత ఒక యువకుడు ఉద్యోగం కోసం వెతకడం ఆపేసిన మరుక్షణమే, అతడు అధికారిక లెక్కల నుంచి పూర్తిగా తప్పుకుంటాడు. అతడిని ‘ఉద్యోగి’గా భావించరు.. అలాగని ‘నిరుద్యోగి’గానూ లెక్కించరు. సాంఖ్యకశాస్త్ర పరంగా అతడు ఒక ‘కనిపించని పౌరుడిగా’ మిగిలిపోతాడు. అందుకే ప్రభుత్వం ప్రకటించే తక్కువ శాతం నిరుద్యోగిత రేటు, క్షేత్రస్థాయిలో మన కళ్లముందు కనిపిచే పరిస్థితులకు పొంతన లేకుండా ఉంటుంది.

‘NEET’ – నిరుద్యోగితకు అసలైన కొలమానం:

నిరుద్యోగిత రేటు కంటే నిజమైన పరిస్థితిని ప్రతిబింబించే మరో కొలమానం ఉంది. దాన్నే ‘నీట్’ (NEET – Not in Employment, Education or Training) అంటారు. అంటే ఉద్యోగం చేయకుండా, చదువుకోకుండా, ఎలాంటి వృత్తి నైపుణ్య శిక్షణ కూడా పొందకుండా ఉన్న యువత.

అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ILO) అంచనాల ప్రకారం:

యువత భాగస్వామ్యం: భారతదేశంలో దాదాపు 24% నుండి 26% మంది యువత (అంటే ప్రతీ నలుగురిలో ఒకరు) ఈ ‘NEET’ పరిధిలోకి వస్తున్నారు. వీరు ఎలాంటి అధికారిక ఉపాధి డేటాలోనూ కనిపించరు.

లింగ వివక్ష – మహిళల పరిస్థితి: ఈ సంఖ్యలో తీవ్రమైన అసమానత ఉంది. యువతులలో ‘NEET’ రేటు ఏకంగా **38 శాతానికి దగ్గరగా ఉండగా, యువకులలో ఇది కేవలం 10 శాతంగా మాత్రమే ఉంది.

సాధారణ కుటుంబాల్లో ‘NEET’ రూపాలు:

మన సమాజంలో ఈ ‘NEET’ వర్గంలో ఉన్న యువత ఎలా ఉంటారో పరిశీలిస్తే:

చదువు పూర్తయినప్పటికీ, పెళ్లి అయ్యేంత వరకు కేవలం ఇంటి పనులకే పరిమితమైన యువతి.

మూడేళ్లుగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగం కోసం తీవ్రంగా ప్రయత్నించి, విఫలమై, ఆ ప్రయత్నాన్నే వదిలేసిన యువకుడు.

తమ విద్యార్హతకు తగిన ఉద్యోగం లభించక, కొన్ని నెలలుగా అన్వేషణ కూడా ఆపేసిన గ్రాడ్యుయేట్.

వీరెవరూ వార్తల్లో వచ్చే అధికారిక ‘నిరుద్యోగుల’ లెక్కల్లో కనిపించరు. అలాగని వీరికి ఎలాంటి స్థిరమైన ఉపాధీ ఉండదు.

సానుకూల మార్పులు :

అయితే, గతంతో పోలిస్తే భారత్‌లో పరిస్థితులు కొంత మెరుగయ్యాయి. 2018లో 30 శాతానికి పైగా ఉన్న ‘NEET’ రేటు ప్రస్తుతం 24-25 శాతానికి తగ్గడం గమనార్హం. ఇది కొంతవరకు ఊరటనిచ్చే విషయమే అయినప్పటికీ, దేశంలో నాలుగో వంతు యువత ఉపాధికి, చదువుకు, శిక్షణకు దూరంగా ఉండటం చిన్న విషయమేమీ కాదు.

వచ్చేసారి ఎవరైనా “దేశంలో నిరుద్యోగిత రేటు తగ్గిపోయింది” అని గణాంకాలు చూపించినప్పుడు సంబరపడే ముందు ఒక్కటి ఆలోచించాలి: ఈ తగ్గుదల నిజంగా ఉద్యోగాలు రావడం వల్ల జరిగిందా? లేక విసిగిపోయి ఉద్యోగాల వేటనే మానేసిన వారిని లెక్కల్లోంచి తీసేయడం వల్ల జరిగిందా?.. అని ప్రశ్నించుకోవడమే అసలైన చైతన్యం!..