రాయలసీమ వంటకాలలో ఎండు ముక్కల వేపుడుకు విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఇది కేవలం రుచికరమైన వంటకమే కాదు, సాంప్రదాయ వైద్యంలో భాగంగా బలహీనంగా ఉన్నవారికి, ప్రత్యేకించి బాలింతలకు అందించే ఒక బలవర్ధకమైన ఆహారం. ఎండబెట్టిన మటన్ ముక్కలతో చేసే ఈ వేపుడు పప్పుచారు, రసము, పచ్చడి, రాగి సంగటి వంటి వాటికి అద్భుతమైన కాంబినేషన్గా నిలుస్తుంది.
ఎండు ముక్కలు అంటే ఏమిటి?
ఎండు ముక్కలు అనగా డ్రై మటన్. బోన్ లెస్ మటన్ ముక్కలను చిన్నవిగా కట్ చేసి, వాటికి ఉప్పు, పసుపు బాగా పట్టించి, ఒక దారానికి గుచ్చి 2-3 రోజులు ఎండలో ఎండబెడతారు. ఈ ప్రక్రియ వల్ల మటన్ ముక్కలు గట్టిపడి, ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉంటాయి. ఇది పెద్దలు తరచుగా చేసే సంప్రదాయ పద్ధతి. ఈ ఎండబెట్టిన ముక్కలను ఫ్రిజ్లో కూడా నిల్వ చేసుకోవచ్చు.
ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు, సాంప్రదాయ వినియోగం:
ఆరోగ్యం సరిగా లేని వారికి, జ్వరం వచ్చి అన్నం సరిగా తినలేని వారికి, అలాగే బాలింతలకు (పత్యం) ఈ ఎండు ముక్కల వేపుడును ఎక్కువగా అందిస్తారు. ఇది శరీరాన్ని బలపరుస్తుంది, పాలు పడటానికి సహాయపడుతుంది అని నమ్ముతారు. రాయలసీమలో ఈ విధంగా ఎండు ముక్కలను తయారుచేసి వేపుడుగా, పొడిగా, లేదా ఇతర కూరల్లో కలిపి వండుతారు. మునక్కాయలు, వంకాయలు, బంగాళాదుంపలతో కలిపి రాగి సంగటితో తినడం ఆ ప్రాంతంలో చాలా ప్రసిద్ధి.
ఎండు ముక్కల వేపుడు తయారీ విధానం:
1. ముక్కలను సిద్ధం చేయడం: ముందుగా ఎండిన మటన్ ముక్కలు కొద్దిగా గట్టిగా ఉంటాయి. వాటిని మెత్తబరచడానికి ఒక్కొక్కటిగా తీసుకొని ఏదైనా చిన్న రాయి లేదా రోకలిబండతో కొద్దిగా చితకగొట్టాలి. ఇలా చేయడం వల్ల అవి వండినప్పుడు మరీ గట్టిగా ఉండవు.
2. శుభ్రపరచడం: చితకగొట్టిన ముక్కలను నీటితో ఒకసారి శుభ్రంగా కడిగి, నీటిని పారబోయాలి.
3. ఉడికించడం: స్టవ్ వెలిగించి పాన్ పెట్టి, శుభ్రం చేసిన ఎండు ముక్కలను పాన్లో వేయాలి. తగినంత నీళ్లు, పావు టీస్పూన్ పసుపు వేసి, నీళ్లు ఇంకిపోయేవరకు కలుపుకుంటూ ఉడికించాలి. ఈ దశలో ముక్కలు మెత్తబడతాయి.
4. వేయించడం: నీళ్లు పూర్తిగా ఇంకిపోయిన తర్వాత, ఒక టీస్పూన్ నూనె వేయాలి. మటన్లో సహజంగా కొవ్వు ఉంటుంది కాబట్టి ఎక్కువ నూనె అవసరం లేదు. మీడియం ఫ్లేమ్లో మాడకుండా కలుపుకుంటూ వేయించుకోవాలి.
5. మసాలాలు చేర్చడం: ముక్కలు బాగా వేగిన తర్వాత, పొట్టు తీయకుండా కచ్చాపచ్చాగా దంచిన వెల్లుల్లిని ఎక్కువగా వేయాలి. ఈ వేపుడుకు వెల్లుల్లి రుచిని, సువాసనను ఇస్తుంది. వెల్లుల్లి కొద్దిగా వేగిన తర్వాత కొద్దిగా కరివేపాకు వేయాలి.
6. చివరి మసాలాలు:పావు టీస్పూన్ కారంపొడి, పావు టీస్పూన్ ధనియాలపొడి, అలాగే ఎండబెట్టినప్పుడు ఉప్పు వేసినా, ఇప్పుడు మసాలాలు చేర్చాం కాబట్టి రుచికి సరిపడా కొద్దిగా ఉప్పు వేసి బాగా కలుపుకోవాలి.
7. వడ్డించడం: మసాలాలన్నీ కలిసి ముక్కలు బాగా వేగిన తర్వాత స్టవ్ ఆఫ్ చేసుకోవాలి. మీడియం ఫ్లేమ్లో వేయించడం వల్ల ముక్కలు గట్టిపడకుండా ఉంటాయి. ఈ ఎండు ముక్కల వేపుడు పప్పుచారు, పచ్చడి, రసం, ఆకుకూర పప్పు, సాంబార్ వంటి వాటితో నంజుకోవడానికి చాలా బాగుంటుంది. ఇది రైస్లో కలుపుకుని తినడానికి కూడా అద్భుతంగా ఉంటుంది. రాయలసీమ సంస్కృతి, జీవనశైలిలో ఈ వంటకానికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఇది ఒక ప్రాంతీయ రుచిని మాత్రమే కాకుండా, పూర్వీకుల ఆరోగ్య రహస్యాలను కూడా తెలియజేస్తుంది.
